واکاوی فقهی و حقوقی اخذ اجرت برای حضانت از فرزند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه مقارن و حقوق، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد فقه مقارن و حقوق جزای اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

چکیده

فرزندآوری، حقوق و تکالیفی را برای زن و مرد به همراه دارد که قانون‌گذار این حقوق و تکالیف را پیش‌بینی کرده است. یکی از مهم‌ترین این حقوق و تکالیف، موضوع حضانت و سرپرستی کودک است که طبق قانون، تا سن ۷ سالگی با مادر می‌باشد. اما مسئله حضانت به سادگی قابل حل نیست و زحمات و چالش‌های فراوانی را به دنبال دارد این نوشتار با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی درصدد پاسخ به این سؤال است که آیا مادر در قبال نگهداری و سرپرستی کودک حق دریافت اجرت دارد؟ بر اساس یافته‌های این تحقیق، برخی از فقهای شیعه با استناد به دلایل مختلف و تأکید بر این نکته که حضانت یک تکلیف شرعی است و نمی‌توان برای امور واجب اجرتی دریافت کرد، به عدم جواز اخذ اجرت برای حضانت فتوا داده‌اند با این حال، عده‌ای دیگر بر این باورند که دریافت اجرت برای حضانت جایز است. به نظر نگارنده، با توجه به اینکه مفهوم حضانت یک مفهوم عرفی است و همچنین وجود دلایل متقن و متعددی که نشان‌دهنده حق بودن حضانت برای مادر است، می‌توان نتیجه گرفت که حتی در فرض واجب بودن حضانت، دریافت اجرت برای آن منافاتی با وجوب آن ندارد. بنابراین، دریافت اجرت بر حضانت، حتی در شرایط واجب بودن آن، جایز است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اصفهانی، ابوالحسن. (1380 هـ.ش). وسیلة النجاة. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى (ره).
امامی، سیدحسن. (1399 هـ.ش). حقوق مدنی. ج 5. چ 20. تهران: انتشارات اسلامیه.
تبریزی، میرزاجواد. (1426 هـ). منهاج الصالحین. ج 2. قم: مدین.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (1395 هـ.ش). دائرة المعارف عمومی حقوق. ج 2. چ 3. تهران: گنج دانش.
جوهری، ابونصر. (1407 هـ). الصحاح‌ تاج اللغة و صحاح العربیة. چ 4. بیروت: دارالعلم للملایین.
خوانساری، سیداحمد. (1405 هـ). جامع المدارک. ج 4. چ 2. تهران: مکتبة الصدوق.
خوئی، سیدابوالقاسم. (1410 هـ). منهاج الصالحین. ج 2. تهران: مؤسسة الخوئی الإسلامیة.
سبزواری، السیدعبدالأعلى. (1413 هـ). مهذب الاحکام فی بیان حلال و الحرام. ج 25. قم: دارالتفسیر.
سبزواری، محمدباقر. [بی‌تا]. کفایة الاحکام. ج 2. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
صفائی، سیدحسین؛ و اسدالله امامی. (1400 هـ.ش). مختصر حقوق خانواده. چ 56. تهران: میزان.
طباطبائی، سیدعلی. [بی‌تا]. الشرح الصغیر فی شرح مختصر النافع. قم: مکتبة آیت‌الله العظمى المرعشی النجفی‌ (ره).
طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن. (1387 هـ.ش). المبسوط فی فقه الإمامیة. ج 6. چ 3. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
عاملی، زین‌الدین بن على. (1412 هـ). الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. قم: دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
فاضل لنکرانی، محمد. (1421 هـ). تفصیل الشریعة - النکاح. قم: مرکز فقه الائمه الاطهار (ع).
فیاض، محمداسحاق. [بی‌تا]. منهاج الصالحین. ج 3. چ 2. قم: انتشارات محمد اسحاق فیاض.
کاتوزیان، ناصر. (1385 هـ.ش). حقوق خانواده. ج 2. چ 7. تهران: میزان.
کاشف‌الغطا، شیخ محمدحسین. [بی‌تا]. تحریر المجلة. ج 5. چ 1. قم: مؤسسة الامام الصادق (ع).
منتظری، حسینعلی. (1398 هـ.ش). درس‌هایی از نهج‌البلاغه. ج 3. چ 1. قم: انتشارات سرایی.
نجفی، شیخ محمدحسن. (1432 هـ). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. ج 31. چ 7. قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
هاشمی شاهرودی، سیدمحمود. (1433 هـ). منهاج الصالحین. ج 2. چ 1. قم: بنیاد فقه و معارف اهل‌بیت.
وحید خراسانی، حسین. [بی‌تا]. منهاج الصالحین. ج 3. چ 1. قم: مدرسة الإمام باقرالعلوم.