پاسخ های غیرکیفری پسینی حکومتی به جرم در آموزه های اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی المصطفی ُ استاد دانشگاه رابعه بلخی کابل افغانستان.

2 مدیر گروه حقوق جزا و جرم شناسی المصطفی العالمیه

10.22034/cild.2026.23662.1220

چکیده

چکیده: پاسخ های غیرکیفری پسینی حکومتی به جرم، ناظر به آن دسته از رفتارهایی هیئات حاکم هر جامعه پس از وقوع بزه در واکنش به آن است که ماهیت غیر تنبیهی و غیر سرکوبگرانه داشته، و هدف از آنها بیشتر اصلاح مجرم و ترمیم آسیب های ناشی از جرم و پیشگیری از آن می باشد. مبانی نظری این پاسخ‌ها در دو محور ارزشی(کرامت انسانی، رحمت و محبت الهی) و حقوقی(ترمیم و جبران خسارت و حد اقلی نظام کیفری) واکاوی شده است، پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، به بررسی پاسخ‌های حکومتی در آموزه‌های اسلامی می پردازد که این پاسخ‌ها به پاسخ‌های غیرکیفری تقنینی نظیر نهادسازی توبه، نهادسازی دیه، پاسخ‌های غیرکیفری قضایی نظیر عفو قضایی و استتابه و پاسخ‌های غیرکیفری اجرایی همچون حمایت‌های اصلاحی و آموزشی دسته بندی شده است. یافته‌ّها نشان می‌دهد که پاسخ‌های غیر کیفری حکومتی نه‌تنها جزء مکمل پاسخ‌های کیفری است بلکه‌ بر آن‌ها تقدم دارند. شواهد این ادعا آموزه‌ّهای چون اولویت توبه بر کیفر، ترغیب بر صلح می‌باشد. این پژوهش پیشنهاد می‌کند که نهادسازی مدرن این پاسخ‌ها در قوانین کیفری، با تأکید بر آموزش ضابطین قضائی، می‌تواند به کاهش جمعیت کیفری، ارتقای رضایت بزه‌دیدگان و تقویت انسجام اجتماعی کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات