2
استادیارگروه حقوق دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه (ص)، قم، ایران
10.22034/cild.2026.24140.1246
چکیده
وُلوج روح از مفاهیم بنیادین و اثرگذار در فقه جزایی، حقوق کیفری و پزشکی قانونی است؛ زیرا تعیین زمان و معیار آن در احکام مرتبط با جنین، به‌ویژه سقط جنین، دیه، مسئولیت کیفری پزشک یا اشخاص ثالث و جواز یا عدم جواز مداخلات درمانی نقش اساسی دارد. در فقه امامیه، مشهور فقیهان با استناد به روایات مربوط به مراحل تکوین جنین، زمان وُلوج روح را پس از گذشت چهار ماه یا حدود 120 روز از آغاز بارداری دانسته‌اند. در مقابل، علوم پزشکی جدید برای تبیین حیات جنینی از شاخص‌هایی مانند لقاح، لانه‌گزینی، ضربان قلب، شکل‌گیری دستگاه عصبی، فعالیت مغزی و قابلیت زیست مستقل خارج از رحم استفاده می‌کند. مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا می‌توان میان معیار فقهی وُلوج روح و شاخص‌های پزشکی آغاز حیات جنینی رابطه‌ای روشن و قابل استفاده در فقه جزایی برقرار کرد یا خیر. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد میان‌رشته‌ای، ضمن بررسی مفهوم وُلوج روح، مبانی فقهی و روایی آن، معیارهای پزشکی رشد جنین و آثار کیفری مترتب بر آن، به این نتیجه می‌رسد که وُلوج روح در فقه جزایی مفهومی صرفاً زیست‌شناختی نیست، بلکه مرحله‌ای هنجاری ـ شرعی در حیات جنینی است که آثار کیفری خاص دارد. با این حال، علوم پزشکی در تشخیص سن جنین، مراحل رشد و احراز موضوع، نقشی مهم و تکمیلی دارد و می‌تواند اجرای دقیق‌تر احکام فقهی و حقوقی را ممکن سازد.
میرعلی, یحیی و آقایی, سید رسول . (1405). ضابطه و معیار وُلوج روح از منظر فقه جزایی و علوم پزشکی. گفتمان حقوق اسلامی معاصر, 4(7), -. doi: 10.22034/cild.2026.24140.1246
MLA
میرعلی, یحیی , و آقایی, سید رسول . "ضابطه و معیار وُلوج روح از منظر فقه جزایی و علوم پزشکی", گفتمان حقوق اسلامی معاصر, 4, 7, 1405, -. doi: 10.22034/cild.2026.24140.1246
HARVARD
میرعلی, یحیی, آقایی, سید رسول. (1405). 'ضابطه و معیار وُلوج روح از منظر فقه جزایی و علوم پزشکی', گفتمان حقوق اسلامی معاصر, 4(7), pp. -. doi: 10.22034/cild.2026.24140.1246
CHICAGO
یحیی میرعلی و سید رسول آقایی, "ضابطه و معیار وُلوج روح از منظر فقه جزایی و علوم پزشکی," گفتمان حقوق اسلامی معاصر, 4 7 (1405): -, doi: 10.22034/cild.2026.24140.1246
VANCOUVER
میرعلی, یحیی, آقایی, سید رسول. ضابطه و معیار وُلوج روح از منظر فقه جزایی و علوم پزشکی. گفتمان حقوق اسلامی معاصر, 1405; 4(7): -. doi: 10.22034/cild.2026.24140.1246
)