مبانی فقهیِ رویکرد غیر افتراقی در مواجهه با بزهکاران اطفال و نوجوان دختر و پسر در قانون مجازات اسلامی 1392

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق دانشگاه ادیان و مذاهب قم

10.22034/cild.2026.23462.1207

چکیده

با وجود تفاوت سن بلوغ و مسئولیت کیفری دختران و پسران در ماده 147 قانون مجازات اسلامی 1392، قانون‌گذار در مقام تعیین واکنش کیفری نسبت به بزهکاران اطفال و نوجوان، رویکردی نسبتاً غیر افتراقی اتخاذ کرده است. مسأله اصلی این پژوهش آن است که چگونه با وجود تفاوت فقهی در سن بلوغ، در مرحله اعمال مجازات‌های تعزیری، حدی و قصاص، تمایز جنسیتی کاهش یافته و این رویکرد بر چه مبانی فقهی استوار است. هدف مقاله تبیین سیاست تقنینی مزبور و کشف مستندات فقهی آن است. روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر گردآوری کتابخانه‌ای داده‌ها از منابع فقهی و حقوقی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد در جرایم تعزیری، با پذیرش تفسیر موسع از قاعده «التعزیر بید الحاکم» و واگذاری اصل اعمال تعزیر به نظر حاکم، قانون‌گذار تا پانزده سال شمسی در مورد دختران و پسران به‌طور یکسان صرفاً اقدامات تأمینی و تربیتی را مقرر کرده است. همچنین در حدود و قصاص، با تبعیت از دیدگاهی که رشد کیفری را شرط اجرای مجازات می‌داند، معیار اجرای حد و قصاص احراز درک ماهیت جرم است نه صرف بلوغ جنسی؛ ازاین‌رو تا پیش از احراز رشد، تفاوتی میان دختر و پسر وجود ندارد. بر این اساس، رویکرد قانون مجازات اسلامی 1392 نه عدول از مبانی فقهی، بلکه مبتنی بر برخی دیدگاه‌های معتبر فقهی است که امکان همگرایی بیشتر با نظام حمایت از اطفال و نوجوانان را فراهم ساخته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار