خانواده به عنوان اساسیترین نهاد اجتماعی، کانون آرامش و مودت است. خشونت در خانواده میتواند سلامت و پایداری آن را تهدید کند. خشونت خانگی غالباً با مفهوم خشونت مردان علیه زنان گره خورده، اما واقعیت آن است که خشونت در خانواده می تواند معکوس گردد و از سوی زوجه علیه زوج نیز اعمال شود و ابعاد جسمی، روانی، حیثیتی، کلامی و اقتصادی داشته باشد. این نوع خشونت به دلایل مختلف از جمله فرهنگی، اجتماعی و عدم شناخت کافی از مبانی فقهی و حقوقی، کمتر مورد بحث و تحلیل قرار گرفته است. این مقاله به بررسی فقهی-حقوقی خشونت زوجه علیه زوج می پردازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با واکاوی منابع فقهی و حقوقی، ضمن شناسایی مصادیق خشونت، راهکارهای حقوقی مقابله با این پدیده را در نظام فقه امامیه و قوانین موضوعه ایران تحلیل میکند. یافتههای تحقیق نشان میدهد که اگرچه قوانین کیفری و مدنی عام مانند قانون مجازات اسلامی و قانون مدنی برای مقابله با بسیاری از این مصادیق مانند قتل، ضرب و جرح، توهین و تخریب اموال، راهکارهایی از قبیل قصاص، دیه، تعزیر و جبران خسارت مالی پیشبینی کردهاند، اما قانونگذار در خصوص برخی رفتارهای خاص در چارچوب رابطه زوجیت مانند خشونت روانی و جنسی، راهکارهای اختصاصی و مؤثر حقوقی، پیشبینی نکرده است و به اصول کلی مانند «حسن معاشرت»، «نشوز» و ضمانتاجرای غیر کیفری مانند اسقاط نفقه، بسنده کرده است. این مقاله با تبیین ابعاد پنهان این پدیده و تحلیل سازوکارهای موجود، گامی در جهت تقویت حقوق زوج و ارتقای آگاهی برای استحکام نهاد خانواده برمیدارد.
حسینی کاشانی، سیدمحمد مصطفی و محمدی، جواد. (1405). خشونت معکوس در خانواده ، مطالعه فقهی و حقوقی خشونت زوجه علیه زوج. (e12077). گفتمان حقوق اسلامی معاصر، ()، e12077 https://doi.org/10.22034/cild.2026.23171.1195
MLA
حسینی کاشانی، سیدمحمد مصطفی، و محمدی، جواد. "خشونت معکوس در خانواده ، مطالعه فقهی و حقوقی خشونت زوجه علیه زوج" .e12077 ، گفتمان حقوق اسلامی معاصر، ، 1405، e12077. doi: 10.22034/cild.2026.23171.1195
HARVARD
حسینی کاشانی، سیدمحمد مصطفی، و محمدی، جواد. (1405). 'خشونت معکوس در خانواده ، مطالعه فقهی و حقوقی خشونت زوجه علیه زوج'، گفتمان حقوق اسلامی معاصر، (), e12077. doi: 10.22034/cild.2026.23171.1195
CHICAGO
حسینی کاشانی، سیدمحمد مصطفی و محمدی، جواد، "خشونت معکوس در خانواده ، مطالعه فقهی و حقوقی خشونت زوجه علیه زوج." گفتمان حقوق اسلامی معاصر، (1405): e12077, doi: 10.22034/cild.2026.23171.1195
VANCOUVER
حسینی کاشانی سیدمحمد مصطفی، محمدی جواد. خشونت معکوس در خانواده ، مطالعه فقهی و حقوقی خشونت زوجه علیه زوج. گفتمان حقوق اسلامی معاصر. 1405;():e12077. doi: 10.22034/cild.2026.23171.1195