گفتمان حقوق  اسلامی معاصر

گفتمان حقوق اسلامی معاصر

خشونت معکوس در خانواده ، مطالعه فقهی و حقوقی خشونت زوجه علیه زوج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی جامعه المصطفی ص
2 دانش پژوه حوزه علمیه قم
10.22034/cild.2026.23171.1195
چکیده
خانواده به عنوان اساسی‌ترین نهاد اجتماعی، کانون آرامش و مودت است. خشونت در خانواده می‌تواند سلامت و پایداری آن را تهدید کند. خشونت خانگی غالباً با مفهوم خشونت مردان علیه زنان گره خورده، اما واقعیت آن است که خشونت در خانواده می تواند معکوس گردد و از سوی زوجه علیه زوج نیز اعمال شود و ابعاد جسمی، روانی، حیثیتی، کلامی و اقتصادی داشته باشد. این نوع خشونت به دلایل مختلف از جمله فرهنگی، اجتماعی و عدم شناخت کافی از مبانی فقهی و حقوقی، کمتر مورد بحث و تحلیل قرار گرفته است. این مقاله به بررسی فقهی-حقوقی خشونت زوجه علیه زوج می پردازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با واکاوی منابع فقهی و حقوقی، ضمن شناسایی مصادیق خشونت، راهکارهای حقوقی مقابله با این پدیده را در نظام فقه امامیه و قوانین موضوعه ایران تحلیل می‌کند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اگرچه قوانین کیفری و مدنی عام مانند قانون مجازات اسلامی و قانون مدنی برای مقابله با بسیاری از این مصادیق مانند قتل، ضرب و جرح، توهین و تخریب اموال، راهکارهایی از قبیل قصاص، دیه، تعزیر و جبران خسارت مالی پیش‌بینی کرده‌اند، اما قانونگذار در خصوص برخی رفتارهای خاص در چارچوب رابطه زوجیت مانند خشونت روانی و جنسی، راهکارهای اختصاصی و مؤثر حقوقی، پیش‌بینی نکرده است و به اصول کلی مانند «حسن معاشرت»، «نشوز» و ضمانت‌اجرای غیر کیفری مانند اسقاط نفقه، بسنده کرده است. این مقاله با تبیین ابعاد پنهان این پدیده و تحلیل سازوکارهای موجود، گامی در جهت تقویت حقوق زوج و ارتقای آگاهی برای استحکام نهاد خانواده برمی‌دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 شهریور 1405