گفتمان حقوق  اسلامی معاصر

گفتمان حقوق اسلامی معاصر

کاربست قواعد فقهی در تدوین سیاست جنایی پیشگیرانه در مواجهه با تعارض منافع و فساد اداری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشیار حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه قم
10.22034/cild.2026.24532.1266
چکیده
پدیده تعارض منافع، به‌عنوان بستری فسادخیز در نظام اداری، بی‌طرفی تصمیم‌گیری‌های عمومی و سلامت ارکان حکمرانی را با آسیب‌های بنیادین روبه‌رو ساخته است. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که قواعد فقهی چگونه می‌توانند در فرآیند تدوین «سیاست جنایی پیشگیرانه» جهت مدیریت تعارض منافع و مقابله با فساد اداری، کاربست یابند و مبانی هنجاری این سیاست را استوار سازند؟ این مطالعه با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای، به واکاوی ظرفیت قواعد فقهی در این حوزه اهتمام ورزیده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که آموزه‌های فقهی، فراتر از اندرزهای فردی یا اجتماعی، دارای ظرفیت صورت‌بندی یک الگوی جامع نظارتی و پیشگیرانه هستند که می‌تواند مبنای تحول در سیاست‌گذاری‌های تقنینی قرار گیرد. در این الگوی پیشنهادی، با بازآرایی قواعد فقهی در بستر نیازهای حکمرانی مدرن، تعارض منافع از یک چالش مدیریتی به یک مسئولیت ساختاری تبدیل شده و تدابیر پیشگیرانه، با اتکا به مبانی اصیل فقهی، جامه قواعدی الزام‌آور بر تن می‌کنند. نتیجه آنکه، تلفیق ظرفیت‌های تحلیلی فقهی با ضرورت‌های پیشگیری از جرم، راهبردی کارآمد برای صیانت از مصلحت عمومی، تقویت سرمایه اجتماعی و دستیابی به سلامت اداری در تراز حکمرانی مطلوب اسلامی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 مهر 1405