1
مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی(جامعه المصطفی العالمیه)، ایران،قم.
2
دانشیار گروه حقوق خصوصی و مالکیت فکری، دانشکده حقوق دانشگاه قم و عضو هیئت علمی مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی، قم، ایران.
3
استادیار گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه ص، قم، ایران.
10.22034/cild.2026.24177.1247
چکیده
ضمان درک یا ضمان استحقاق مبیع، برای حفظ حقوق و منافع مشتری در عقد بیع بسیار اهمیت دارد. این ضمان بیانگر مسئولیتی است که بایع بهموجب انتقال ملک غیر و عدم تنفیذ مالک، در برابر مشتری پیدا میکند و بر بنیاد آن، ملتزم به رد ثمن و جبران خسارت است. در این میان آنچه بیشتر ضرورت بررسی دارد، وضعیت خسارات به وجود آمده است. واکاوی این موضوع با روش توصیفی - تحلیلی و با رویکرد تطبیقی مورد اهتمام این پژوهش است. هدف، شناسائی مبنا و حدود مسئولیت فروشنده نسبت به جبران خسارت و یافتن وجوه اشتراک و افتراق فقه امامیه و حنفی در این زمینه است. ضمان درک در فقه امامیه ناشی از حکم شرع است. قواعد فقهی لاضرر، غرور و تسبیب، مبنای ضمان بایع نسبت به جبران خسارت را تشکیل میدهد. این ضمان در فقه حنفی مبتنی بر قرارداد می باشد. در فقه امامیه، ضمان بایع دامنه وسیعی دارد و شامل همه انواع خسارت میگردد درحالیکه از منظر فقه حنفی قلمرو ضمان بایع به دلایلی بسیار محدود است؛ بگونه ای که جز در موارد استثنائی، اجرت عمل و منافع را شامل نمیگردد. وجه اشتراک دو گرایش فقهی آن است که در هردو، قابل مطالبه بودن خسارت مشروط به جهل مشتری نسبت به مال غیر بودن مبیع است.
حکیمی، خداداد، شبیری زنجانی، سید حسن و قیاسی، سیامک. (1405). مبنا و قلمرو جبران خسارت ناشی از ضمان درک (استحقاق) مبیع در فقه امامیه و حنفی. (e12377). گفتمان حقوق اسلامی معاصر، ()، e12377 https://doi.org/10.22034/cild.2026.24177.1247
MLA
حکیمی، خداداد، شبیری زنجانی، سید حسن، و قیاسی، سیامک. "مبنا و قلمرو جبران خسارت ناشی از ضمان درک (استحقاق) مبیع در فقه امامیه و حنفی" .e12377 ، گفتمان حقوق اسلامی معاصر، ، 1405، e12377. doi: 10.22034/cild.2026.24177.1247
HARVARD
حکیمی، خداداد، شبیری زنجانی، سید حسن، و قیاسی، سیامک. (1405). 'مبنا و قلمرو جبران خسارت ناشی از ضمان درک (استحقاق) مبیع در فقه امامیه و حنفی'، گفتمان حقوق اسلامی معاصر، (), e12377. doi: 10.22034/cild.2026.24177.1247
CHICAGO
حکیمی، خداداد، شبیری زنجانی، سید حسن و قیاسی، سیامک، "مبنا و قلمرو جبران خسارت ناشی از ضمان درک (استحقاق) مبیع در فقه امامیه و حنفی." گفتمان حقوق اسلامی معاصر، (1405): e12377, doi: 10.22034/cild.2026.24177.1247
VANCOUVER
حکیمی خداداد، شبیری زنجانی سید حسن، قیاسی سیامک. مبنا و قلمرو جبران خسارت ناشی از ضمان درک (استحقاق) مبیع در فقه امامیه و حنفی. گفتمان حقوق اسلامی معاصر. 1405;():e12377. doi: 10.22034/cild.2026.24177.1247