تحلیل فقهی- حقوقی مالکیت احیاءکننده نسبت به عرصه زمین های موات در دوران غیبت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار حقوق جزا و جرم شناسی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

10.22034/ils.2024.19409.1122

چکیده

در مورد مالکیت احیاءکننده نسبت به عرصه زمین‌های موات، دو نظریه فقهی وجود دارد. نظریه اول آن است که رابطه مالکانه امام (ع) در دوران حضور و غیبت، نسبت به عرصه زمین‌های موات باقى و احیاءکننده از دیگران سزاوارتر به تصرف در آن است. در آثار بعضی از فقهاء متأخر قائل به حاکمیت جایگاه امامت، حاکمیت حکومت اسلامی جایگزین مالکیت امام (ع) شده و از بقاء حاکمیت حکومت اسلامی نسبت به عرصه زمین‌های موات، حمایت قابل توجهی به عمل آمده است. نظریه دوم آن است که در دوران غیبت، رابطه مالکانه امام (ع) نسبت به زمین‌های موات قطع شده و احیاءکننده بعد از تکمیل عملیات احیاء، مالک عرصه و اعیانیِ احداثی محسوب می‌شود.

این مقاله، به روش تحلیل فقهی استدلالی همراه با تبیین ابعاد متناظر حقوقی، با بررسی دلائل اقامه‌شده از سوی قائلین به دو نظریه، به این نتیجه دست یافته است که به مقتضاى مدلول روایات اثباتی و استمراری، احیاء زمین‌هاى موات در دوران غیبت، موجب قطع رابطه مالکانه امام (ع) و یا حکومت اسلامی با زمینِ موات نشده و احیاءکننده نسبت به دیگران سزاوارتر به تصرف بوده و مالک اعیانی احداثی محسوب مى‌شود. به اجراء درآوردنِ نظریه فقهاء مذهب، مبنی بر حفظ مالکیت عرصه اراضی موات از برای امام (ع) و یا اِعمال حاکمیت حکومت اسلامی، بدون تشکیل حکومت اسلامی و التزام به نظریه ولایت فقیه، هرگز میسر نخواهد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Jurisprudential-Legal Analysis of Developer's Ownership of Wasteland During Absence of Imam (A.S.)

نویسندگان [English]

  • Mahdi Khaghani Esfahani 1
  • Hosein Rasouli Asiyabi 2
1 Assistant Professor of Criminal Law & Criminology, The Institute for Research and Development in the Humanities (SAMT), Tehran, Iran.
2 P.hD Graduate in Islamic Jurisprudence and Law, Mazandaran University, Babolsar, Iran.
چکیده [English]

There are two jurisprudential theories regarding the property of the settler over the wastelands. The first theory is that the ownership relationship of the Imam (a.s.) during his presence and absence, regarding the favorable lands, is a relationship that has remained, and the person who settles it is more deserving of occupying that land than others. In the books of some contemporary jurists who believe in the sovereignty of the position of Imamate, the sovereignty of the Islamic government is inferred to replace the property of the Imam (a.s.) and there has been considerable support for the survival of the sovereignty of the Islamic government over the lands of Muwat. The second theory is that during the absence of the Imam, the ownership relationship of the Imam (a.s.) with respect to the favorable lands was severed and the settler, after completing the settlement operation, acquires the owner of the land and the buildings built on that land.

This article, with the method of argumentative jurisprudential analysis along with the explanation of the corresponding legal dimensions, by examining the arguments presented by the supporters of two theories, it has reached the conclusion that according to the requirements of the evidence and continuous narrations, the revival of the fields Mowat during his absence caused the Imam (a.s.) to cut off the ownership relationship of the Imam (a.s.) or the Islamic government with the non- wastelands and revitalizing land.

کلیدواژه‌ها [English]

  • wasteland area
  • affirmative narration
  • continuity narration
  • possession permission narration
  • ownership narration