An Analysis of the Qur’anic and Hadith-Based Foundations of Addiction Prevention

Document Type : Original Article

Authors

1 Assistant Professor, Department of Fiqh and Foundations of Islamic Law, Faculty of Humanities and Social Sciences, Ardakan University, Yazd, Iran

2 2Ph.D. in Criminal Law and Criminology; Head of the Research Institute for Islamic Studies of Law and Judiciary, Judiciary Research Institute, Tehran, Iran

3 3Associate Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, Meybod University, Yazd, Iran

Abstract

Beyond its physical and psychological harms, drug addiction entails wide-ranging social and economic consequences, such as an increase in related crimes, poverty, begging, the wasting of material resources, and the weakening of cultural and moral values and norms. Addiction prevention, as one of the important social imperatives, therefore requires the identification and reduction of underlying conditions and risk factors. In this regard, religious and spiritual teachings and beliefs, by fostering hope, meaning, and the capacity to cope with life’s difficulties, can play an effective role in reducing psychological pressures and improving quality of life, particularly among individuals at risk of addiction. This study aims to explain and analyze the role of Islam’s educational teachings in preventing a tendency toward addiction. Using an analytical-citational method based on library sources, the research examines the relevant Qur’anic verses and hadiths collectively. The findings show that many social harms, including addiction, have their roots in childhood and adolescence—a period that, owing to its physical and psychological characteristics, provides greater grounds for a tendency toward high-risk behaviors. Examination of religious texts likewise indicates that Islam, through the preventive educational solutions it offers, possesses considerable capacity to reduce the tendency toward drug use. Accordingly, identifying the causes of the tendency toward drug use and drawing on religious teachings in designing preventive strategies constitute a fundamental necessity in confronting the problem of addiction.

Keywords

Main Subjects


قرآن کریم
آمدی، عبدالواحد بن محمد. [بی‌تا]. غرر الحکم و درر الکلم. ترجمه: محمدعلی انصاری. قم: دارالکتاب.
ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمید. (1387 هـ). شرح نهج‌البلاغه. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1414 هـ). لسان العرب. بیروت: دارالفکر.
اعرافی، علیرضا. (1393 هـ.ش). فقه تربیتی، مبانی و پیش‌فرض‌ها. قم: مؤسسه اشراق و عرفان.
پورحسین، رضا. (1374 هـ.ش). «ارتباط مادر با کودک»، مجله پیوند. ش 189 – 190 - 191.
حبیبی، سمیرا؛ محمدحسین فلاح؛ و مسعود عموپور. (1396 هـ.ش). «اثرات سوء کودک‌آزاری بر ویژگی‌های شخصیتی کودکان». فصلنامه مطالعات روان‌شناسی و تربیتی. دوره 3. ش 2.
حرانی، حسن بن شعبه. (1404 هـ). تحف العقول. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه.
حر عاملی، محمد بن حسن. (1409 هـ). وسائل الشیعه. قم: مؤسسه آل‌البیت (ع).
حسین‌آبادی، مجید. (1390 هـ.ش). «اثر‌بخشی گروه درمانی وجودی – انسان‌گرایانه بر میزان سلامت روان زندانیان و بررسی سهم عزت نفس و احساس شرم در بهبود سلامت روان». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه فردوسی مشهد.
حقیقت‌پور، حسین. (1392 هـ.ش). «جایگاه کرامت انسان در فرآیند استنباط احکام». فصلنامه فقه و مبانی حقوق دانشگاه فردوسی مشهد. ش 94.
خوشابی، کتایون؛و الهام ابوحمزه. (1402 هـ.ش). جان بالبی (نظریه دلبستگی). تهران: انتشارات دانژه.
راغب، حسین بن محمد. (1412 هـ). مفردات الفاظ القرآن. لبنان: دارالعلم - دارالشامیه.
شریف رضی، محمد بن حسین. (1411 هـ). نهج‌البلاغه. مصحح: صبحی صالح. قم: هجرت.
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد. (1414 هـ). المحیط فی اللغه. بیروت: عالم الکتاب.
صادق‌زاده، علیرضا؛ و محمدعلی حاجی‌ده‌آبادی. (1381 هـ.ش). تربیت اسلامی. کتاب چهارم، ویژه مجموعه مقالات همایش تربیت در سیره و کلام امام علی (ع). [بی‌جا]: [بی‌نا].
صدوق، ابی‌جعفر محمد بن علی بن الحسین بن بابویه قمی. (1413 هـ). من لایحضره الفقیه. ج 2. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1374 هـ.ش). المیزان فی تفسیرالقرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه.
طبرسی، ابی‌نصر الحسن بن الفضل. (1408 هـ). مکارم الاخلاق. بیروت: دارالحوراء.
طبرسی، فضل بن حسن. (1372 هـ.ش). مجمع البیان. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
طوسی، محمد بن حسن. (1407 هـ). تهذیب الاحکام. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (1409 هـ). کتاب العین. قم: دارالهجره.
فلسفی، محمدتقی. (1348 هـ.ش). گفتار فلسفی، جوان از نظر عقل و احساسات. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
قبادیان، علی؛ محمدعلی حاجی‌ده‌آبادی. (1395 هـ.ش). «الگوی کنترل درونی اخلاق‌محور در سیاست‌گذاری جنایی». اسلام و مطالعات اجتماعی. دوره 3. ش 4. پیاپی 12. ص 97 - 131.
قرائتی، محسن. (1383 هـ.ش). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1413 هـ). الکافی. تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
گسن، ریموند. (1370 هـ.ش). جرم‌شناسی کاربردی. ترجمه: مهدی کی‌نیا. تهران: نشر مترجم.
متقی هندی، علی بن حسام‌الدین. (1409 هـ). کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال. بیروت: مؤسسه الرساله.
مجلسی، محمدباقر. (1403 هـ). بحار الانوار. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
محمدی ری‌شهری، محمد. (1384 هـ.ش). حکمت‌نامه جوان. ترجمه: مهدی مهریزی با همکاری احمد غلامعلی. قم: دارالحدیث.
مساواتی آذر، مجید. (1374 هـ.ش). آسیب‌شناسی اجتماعی ایران (جامعه‌شناسی انحرافات). تبریز: انتشارات نوبل.
مصطفوی، سیدمحمدکاظم. (1368 هـ.ش). مائه قاعده فقهیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
معظمی، شهلا. (1386 هـ.ش). «پیشگیری جرم‌شناختی». فصلنامه مجد. دوره 1. ش 1.
معین، محمد. (1360 هـ.ش). فرهنگ فارسی. تهران: سپهر.
نجفی ابرند‌آبادی، علی‌حسین. (1382 هـ.ش). تقریرات درس جرم‌شناسی. تدوین: مهدی سید‌زاده. قم: مجتمع آموزش عالی قم.
نوری، میرزا‌حسین. (1408 هـ). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: مؤسسه آل‌البیت (ع).
هیثمی، علی بن ابی‌بکر. (1408 هـ). مجمع الزوائد و منبع الفوائد. بیروت: دارالکتب العلمیه.