Analysis of the Crime of Moharebeh (Enmity Against God) in the Armed Forces in Light of the Developments of the Islamic Penal Code

Document Type : Original Article

Authors

1 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Literature and Humanities, University of Religions and Denominations, Qom, Iran

2 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Institute of Islamic Sciences and Education, Qom, Iran

10.22034/cild.2026.23088.1190

Abstract

Crimes against internal and external security are among the most serious ḥadd (fixed‑punishment) offenses in Iran's criminal justice system. Within this category, Moharebeh (waging war against God), efsād fi al-ard (spreading corruption on earth), and baghy (rebellion) hold a special place because they're rooted in Islamic criminal jurisprudence and carry severe penalties. The 1991 Islamic Penal Code remained silent on baghy and instead criminalized Moharebeh and efsād fi al-ard in a combined manner. This same approach was carried over into the 2003 Penal Code for Armed Forces Crimes, where certain offenses committed by military personnel were labeled as or "deemed equivalent to" Moharebeh. However, the 2013 Islamic Penal Code introduced fundamental changes in legislative criminal policy by conceptually and substantively separating Moharebeh from efsād fi al-ard, adopting different jurisprudential and interpretive foundations.
 
The main question this research tries to answer is this: what exactly is the legal status of those military offenses that used to be called "deemed equivalent to Moharebeh" in light of the 2013 Islamic Penal Code reforms? And how should military courts handle these cases—both in terms of procedure and sentencing? The study uses a descriptive‑analytical method and draws on reliable jurisprudential sources, legal scholarship, and statutory laws. What the findings show is that continuing to apply the provisions of the 2003 Armed Forces Crimes Code without proper revision leads to legislative conflict, confusion in interpreting criminal offenses, and inconsistency in the judicial practice of military courts. The paper's contribution is to offer interpretative and legislative solutions so that the rules governing military offenses can be brought into line with the latest will of the legislature and the core principles of criminal law.

Keywords

Main Subjects

References

قران کریم
ابطحی کاشانی، سیدمحمد. (1363 هـ.ش). «مفسد فی‌الارض». مجله نور علم. ش 4.ص 33 - 44.
ابن‌حمزه طوسی، محمد بن علی. (1407 هـ). الوسیله الی نیل الفضیله. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی (ره).
آشتیانی، منصوره. (1401 هـ.ش). «بررسی تفسیری آیه 33 سوره مائده (آیه محاربه)». پژوهشنامه نوین فقهی حقوقی زنان و خانواده. دوره 3. ش 4.
آفتابی آرانی، نجم‌الدین. (1400 هـ.ش). «سیر تحولات و مبانی کیفرزدایی از دیدگاه فقه و حقوق جزایی ایران». مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی. س 4. ش 45.
آلوسی، شهاب‌الدین سید محمود. (1405 هـ). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
امامی کاشانی، محمد. (1370 هـ.ش). «نقد و بررسی نظریات فقهی شورای نگهبان». مجله رهنمون. ش 4 - 5.
بابایی، محمدعلی؛ و میثم غلامی. (1391 هـ.ش). «مهم‌ترین جلوه‌های کیفرزدایی در قانون جدید مجازات اسلامی». پژوهش‌نامه اندیشه‌های حقوقی. دوره 1. ش 3.
بارانی بیرانوند، امیر. (1399 هـ.ش). «ماهیت جرم‌زدایی و گستره آن در قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح». قانون‌یار. دوره 4. ش 14. ص 151 - 172.
تبریزی، میرزا موسی. [بی‌تا]. اوثق الوسایل فی شرح الوسائل. قم: انتشارات نجفی.
حر عاملی، محمد بن حسن. (1403 هـ). تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. تحقیق: محمد الرازی. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
حکیم، سیدمحمدتقی. (1979 م). الاصول العامه للفقه المقارن. قم: مؤسسه آل‌البیت.
خمینی، سیدروح‌الله. [بی‌تا]. تحریر الوسیله. ج 2. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
رازی، ابوالفتح. (1398 هـ). تفسیر روض الجنان و روح الجنان. تصحیح: ابوالحسن شعرانی. تهران: کتاب‌فروشی اسلامی.
رازی، فخرالدین، محمد بن عمر. (1415 هـ). مفاتیح الغیب. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
شهید ثانی، زین‌الدین بن علی. (1367 هـ.ش). الروضة البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1411 هـ). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسه اعلمی.
طبرسی، فضل بن حسن. (1409 هـ). جوامع الجامع. تصحیح: ابوالقاسم گرجی. چ 2. تهران: دانشگاه تهران.
طبری، ابوجعفر محمد بن جریر. (1406 هـ). جامع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفه.
طیب، سیدعبدالحسین. [بی‌تا]. اطیب البیان فی تفسیر القران. چ 2. [بی‌جا]: کتاب‌فروشی اسلامی.
فاضل تونی، عبدالله بن محمد. (1412 هـ). الوافیه فی اصول الفقه. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
فاضل لنکرانی، محمد. (1422 هـ). التفصیل الشریعه - الحدود. قم: مرکز فقهی ائمه اطهار (ع).
فولادیان، صابر. (1404 هـ.ش). «محاربه در قوانین کیفری ایران؛ جرم‌انگاری مبهم و پیامدهای آن». نشریه علمی دانشجویی فرداد. س 2. ش 3.
قهرمانی، مسعود؛ و فریدون جعفری. (1404 هـ.ش). «چالش اثبات جرم محاربه در واکاوی فقهی حقوقی رکن مادی آن». مجله قضانامه. ش 8.
کلانتری، علی‌اکبر. (1382 هـ.ش). «مفهوم اعتبار و مکانیزم تنقیح مناط». مجله فقه و اصول. ش 35.
کلانتری، کیومرث؛ جعفر صادق‌منش؛ و رحیم رحیمی میلاشی. (1400 هـ.ش). »معیارهای تعمیم مجازات محاربه در افعال جنایی نیروهای مسلح». نشریه فقه. ش 17.
محقق داماد، مصطفی. (1385 هـ.ش). قواعد فقه - بخش جزایی. چ 6. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مرعشی، سیدمحمدحسن. (1377 هـ.ش). «محاربه و افساد فی‌الارض». مجله دادرسی. ش 9.
مظفر، محمدرضا. (1386 هـ). اصول الفقه. ج 2. نجف: دارالنعمان.
مقدس اردبیلی، احمد بن محمد. (1378 هـ.ش). زبدة البیان فی براهین احکام القرآن. چ 2. قم: مؤمنین.
مهران‌فر، ابراهیم؛ و علیرضا قلی‌پور شهرکی. (1399 هـ.ش). شرح جامع و کاربردی قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب 1382. تهران: جنگل.
مؤمن قمی، محمد. (1415 هـ). کلمات سدیده فی مسائل جدیده. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
میرمحمدصادقی، حسین. (1395 هـ.ش). جرایم علیه اموال و مالکیت. تهران: انتشارات میزان.
نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین؛ و هاشم بیگی. (1380 هـ.ش). دانشنامه جرم‌شناسی. تهران: دانشگاه تهران.
نجفی، محمدحسن. (1400 هـ). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
نقیبی، سیدابوالقاسم. (1388 هـ.ش). «قیاس مستنبط العله در فقه امامیه و حقوق ایران». مجله آموزه‌های فقه مدنی. ش 3.
ولایی، عیسی. (1387 هـ.ش). اصول فقه 1و2. قم: دارالفکر.
یزدانیان، محمدرضا. (1390 هـ.ش). قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح در نظم حقوقی کنونی. تهران: میزان.

Files

Share

How to cite

Statistics